Het Suikerfabriekleven toen en daarna

0
Persoonlijke beoordeling: Geen

Sinds mijn jeugd tot de middelbare school heb ik met mijn ouders, oma, broers en zusters gewoond op de emplacementen van suikerfabrieken, gewoon op z’n Hollands gezegd fabrieks terreinen.

Je moet het zo zien … als je naar een suikerfabriek op bezoek komt dan rij je sowieso richting buiten de stad …je komt mooie landschappen tegen zoals bergen, sawa’s, desa’s en als je suikerriet velden ziet, dan ben je meestal al in de buurt van een suikerfabriek.

Je komt dan eerst langs een soort eenvoudige infrastructuur van een klein dorpje en dan pas zie je een grote ingang dat meestal bewaakt word door privé bewakers van de onderneming. Ze werden op de onderneming “ pak Waker” genoemd.

Je ziet dan eerst de fabriek staan, statig met haar hoge schoorsteen omringd door honderden lorrries (karretjes op rails) die gebruikt worden tijdens de maaltijden voor het binnenbrengen van suikerriet. En normaliter draait een suikerfabriek zo’n 3 tot 4 maanden continu 24 uur lang per dag, waar de techneuten ploegendiensten draaien  en zo ook mijn vader. Mijn vader begon als jonge chemiker en eindigde als adviseur machinist-chemiker voor suikerfabrieken op Java.

Om de suikerfabriek staan de woningen van employees, vaak prachtige grote huizen met enorme grote tuinen rondom het huis en een garage. Want veel tuinemployees hebben een eigen jeep ter beschikking om de riettuinen te kunnen bezichtigen en te onderhouden. De vaste arbeiders wonen in de desa dicht bij de onderneming en gedurende de maaltijden worden meer arbeiders van buitenaf geronseld en kunnen voor zo’n 3 maanden aan het werk … vaak tukang-tebangs (mensen die het suikerriet oogsten).
Deze tukangs huurden dan koeien en krijgen een lorrie ter beschikking en dan maar riet binnen brengen.

Tijdens de maaltijden is het altijd gezellig op de onderneming, er komen vaak meer warungs bij, zodat de enorme hoeveelheid tukangs ook daar op de onderneming kunnen ontbijten of hun avondeten kunnen gebruiken. Vrachtauto’s komen en gaan om de gevulde suikerzakken op te halen en om het weer te verkopen aan derden, die al jaren van te voren werden gecontracteerd door de maatschappij TVK Tiedeman van Kerchem Nederland. En zo waren er meer van die toen Nederlandse conglomeraten net als ’ Kooi en Koster’, ‘ HVA’ en niet te vergeten de bekende Chinese Handelmaatschappij “Oei Tiong Ham” .

Elk jaar voordat de fabrieken gingen draaien werden er eerst dansavondjes door de medewerkers georganiseerd, en mogen kennissen van buitenaf ook komen. Er werd dan een bandje gehuurd en maar feesten die avond … en een week daarna begon die drukte op de onderneming. Toen al werd er gestresssed, maar ze bleven werken en doorgaan … 3 maanden lang, en de suikerproductie stond op z’n top en uiteraard werd er geconcurreerd tussen de suikerfabrieken onderling …geweldige tijd was het!

Na de maaltijden is het weer rustig op de onderneming, er werden dan ‘uitjes’ georganiseerd, naar de bergen of stranden … feestjes op de onderneming met de bekendste bandjes toen, kortom we werden bezig gehouden om zich ‘senang’ te voelen op de onderneming.

Elke ochtend gingen we met de schoolbus naar school, een rit van ongeveer 1 uur lang voor je op school was, en kwamen pas laat in de middag weer thuis op de onderneming …dan eerst eten, een dutje doen, huiswerk en dan buiten spelen! De grotere kinderen gingen tennissen of volleyballen en wij kinderen naar de tennisbaan om daar wat te ravotten, terwijl pa en ma zich uitsloofden met tennissen.

En als we praten over de tenniswedstrijden dan denk ik aan de “tennis-wedstrijden” om de beker van TvK, een tennis toernooi van alle suikerfabrieken van de maatschappij TvK en daarna nogeens om de beker van beste tennisvereniging van alle suikerindustrie maatschappijen zoals TvK, Kooi en Koster, HvA, Oei Tiong Ham en nog meer van die maatschappijen, en vaak worden de eindwedstrijden groots georganiseerd in plaatsen zoals Tretes, Selecta of andere vakantieoorden … Er werd inderdaad veel gedaan voor de employees maar daarna moest je ook kei en keihard werken voor deze maatschappijen. 

Ook werden jongens verliefd op meisjes van een andere suikerfabriek, en dit gebeurd dikwijls op de ondernemingen, echt leuk was die tijd! Vriendjes van de stad logeerden graag bij ons, en wij uit de desa maar showen hoe je een boom moet beklimmen, of hoe je op badjings moet schieten met je windbuks 4,5 mm, hoe je een brede kali moest oversteken zonder dat je kleren nat werden … dus gewoon naakt zwemmen naar de overkant, en een bundel maken van je kleren en op je hoofd zetten en pakken … verder zwemmen met een arm en benen naar de overkant! En bij ons kwamen veel jongens van de PJOJ van Malang thuis, omdat wij toen in suikerfabriek ‘Kebon Agung’ in Malang woonden, en later verhuisden we naar suikerfabriek Tulangan dicht bij Surabaya, en toen kwamen vaak jongens van de JWI bij ons logeerden, het was altijd gezellig bij ons thuis … muziekmaken, jagen en zwemmen op de onderneming.

Inderdaad lieve mensen … ben ik een paar keer weer terug geweest om deze suikerfabrieken weer te bezoeken! Met vrienden uit Holland maar ook een keer met mijn zoon, schoondochter en kleindochter en uiteraard met mijn Inge … de fabriek stond er nog, maar het emplacement zag er niet uit! Verlaten, niet onderhouden warm en kaal … ik zag alles weer gebeuren in mijn gedachten, maar in werkelijkheid was het doodstil, triest en somber … en daar stond ik voor ons huis op de onderneming met mijn Inge, zoon Mel, schoondochter Denise en cucuk Romy … wat wel hetzelfde is gebleven is ons huis … nog even statig … maar verwaarloosd en eenzaam naast de bijna 100-jarige mangga gadung boom. 

Het deed wel pijn in m’n hart maar zo is eenmaal het leven, vervallen jaren …easy come and easy go, toch? Ik denk maar zo vrienden, wij hadden een leuke tijd gehad in Indonesië … maar hier in Holland ben je bij je broers en zusters en … je eigen gezinnetje en hebben het allemaal wel redelijk, toch?

 

Ed Brodie

Beste Ed

Beste Ed Brodie,

 

Recentelijk is mijn schoonvader overleden. Richard Ulrich van Someren Brand geb te Sidoarjo op 11-10-2015. Ik denk dat zijn vertrek uit Indonesie traumatisch is geweest want hij sprak nooit over het kamp en mondjesmaat over het leven voor de oorlog in Indonesië, wat overigens heel gelukkig was. 

 

Zijn vader, van Someren Brand had een suikerfabriek met plantage in Tulangan. Hij had ook een zus, Joyce. Zij is 80 jaar.

 

Weet u daar nog iets van? groet, Adrie van Someren Brand-Bakker

AdrieSB@live.nl

Hi Adrie ...   Ja maar

Hi Adrie ...

 

Ja maar natuurlijk kennen wij de familie Someren Brand uit Suikerfabriek Toelangan!

We woonden precies naast hun, huis nr.15 ... en inderdaad Joyce hun dochter had verkering met een zekere Jos Poublon, en is daarmee getrouwd denk ik (?) ...en haar broer was eerder naar Nederland vertrokken! Ik was toen een jongen van ongeveer 10 jaar.

Opa Somerenbrand was "tuin-emploiye"en vonden oma wel een strenge mevrouw, maar ze was altijd wel lief voor ons!

Ik kan me nog goed herinneren, dat opa Somerenbrand 'smiddags naar huis liep en soms met de jeep reed en altijd naar ons zwaaide als we nog in de tuin speelden...

Opa Somerenbrand was erg lief en maakte af en toe leuke grappen, maar kon ook erg streng zijn ... kortom ze waren alle twee lieve een aardige opa en oma!!

 

Van de één op andere dag hoorden we dat opa en oma Somerenbrand naar Nederland vertrokken en ik dacht in de jaren 1957 of misschien wel later ...toen was hun huis naast ons heel lang leeg gebleven ...tot dat er een nieuwe tuinemploiyee daar kwam wonen!

 

groetjes en ik hoop dat je toch iets meer te weten ben gekomen!!

grtjs. Ed Brodie

Hi ... beste Adrie,   Ik

Hi ... beste Adrie,

 

Ik vergat helemaal te vertellen dat suikerfabriek Toelangan niet van dhr. Someren Brand was, maar van één of andere rijke Chinees in Indonesie, toen! Ik dacht van een zekere Oei Tong Ham, en is aangesloten bij de fa.Tiedeman van Kerchem nv.  waar het Hoofdkantoor in Nederland stond. Naast TVK, bestond toen ook nog Cooi en Coster, en Handels Vereniging Amsterdam. En al deze Nederlandse conglomeraten hadden Suiker, Thee, Koffie, Rubber-fabrieken onder zich, en nog andere producten zoals goud, zilver, steenkool enz. enz onder hun hoede.

Opa Someren Brand, woonde naast ons zoals ik al eerder schreef en Joyce en Richard waren hun kinderen ... veel ouder dan ik!

Dus nog even voor de duidelijkheid ... je overgrootvader, de vader van Adrie was tuin-emploiye op suikerfabriek Toelangan! En waar Richard toen had gewerkt dat weet ik niet te vertellen ...

Ik hoop je zo goed mogelijk te hebben verteld over de Someren Brands' en groet je vriendelijk ...

 

grtjs. Ed Brodie (079. 321.11.44)

Dear friends, First of all

Dear friends,

First of all thanks to Ed explaining several informations  and memories of the past.

Some corrections : Mr Hubrecht is the owner of SF Toelangan , SF Kremboong and SF Sedatie came nearly every two years to Indonesie and stayed in SF Kremboong   in a special house at the southern part facing Mount Penanggungan ( het is een hoekhuis  , niet de " Besaran  "  waar de Admintratuer in woonde ))

He is a welkown figure to  every one staying at the factory ,specially to all small kids.

Nearly every afternoon  he is walking  with his " wandelstok ' dressed in white along the river at the southern part of the factory and giving  " suikertjes /hopjes " to the small kids from the villages around the factory  that were queuing after him.

SF Sedatie was ruined during the Japs invation.

Some addtional notes : SF Tjandie was ownwed by the family Tjoa  staying in a big house in Jl Trengguli - Surabaya  and is also managed by TvK just like SF Kremboong & SF Toelangan

Best regards

Jos

Hi deze familie Someren Brand

Hi deze familie Someren Brand van SF Toelangan had ik als kleine jongen ook gekend,toen mijn pa  als tuin employee van SF Kremboong naar SF Toelangan was overgeplaast omstreeks het jaar 1952-53.

Zij hadden een dochter  die als ik me niet vergist  Carla of Clara heet (a really nice one ) die indertijd omging met  een zekere Mhr  Lond ( onze shcool-bus begeleider )

Deze familie hadden gewoond in het huis die naast de fam Brodie 

Jos

Hi sorry , het is mogelijk

Hi sorry , het is mogelijk  dat ik mij vergist

Op SF Tulangan hadden wij Carla Basjou and Joyce Someren Brand

Jos 

Hi Jokeman, inderdaad ze heet

Hi Jokeman, inderdaad ze heet Joyce Someren Brand later is ze getrouwd met Jos Poublon.  De fam. Someren Brand hadden  toen naast ons gewoond en in de bijgebouwen ( achter ) hebben de fam. Vos ( nog een neef van mevr. Someren Brand ) gewoond!!! Meneer Vos ( oom Emile al overleden ) heeft 2 dochters, Marijke en Inge Vos. Heb jij die meisjes ook nog gekend???? Ik denk dat ze allebei nog in Limburg wonen!!!!!! Hoe is het met jullie allemaal daar en je gezinnetje Jokeman????? Liefs en GBU, Joyce Beijen-Brodie.

 

Hi Joyce, het is jammer dat

Hi Joyce, het is jammer dat ik me  de meisjes Vos niet meer kan herinneren.

Ik was net 6 jaar en zat in de eerste klas , woonden in het hoekhuis schuin tegenover jullie

Omstreeks 1953 toen ik de tweede klas zat , kwamen jullie over van SF Kebonagung -Malang en in 1954 gingen wij  weer terug naar SF Kremboong.

Wish you and family all the best too

Jokeman

Beste Ed,   Wat een

Beste Ed,

 

Wat een interessant verhaal. Ik ben zelf bezig met een boekje over mijn familie naar aanleiding van een reis die we net naar Indonesie gemaakt hebben. Mijn overgrootvader Johan Mulder werkte als tuinopziener op suikerfabriek PoppohToelangan. Is dit dezelfde fabriek en zijn jullie misschien bekend met de familie Mulder / Mulder-Hagestein?

 

Beste groet,

 

Jim 

Beste Jim ... Helaas ken ik

Beste Jim ...

Helaas ken ik de familie Mulder-Hagestein niet ... misschien mijn ouders wel, toen!

Inderdaad bestond er een suiker-onderneming Popoh ... maar niet Popoh-Toelangan, naar mijn weten! Sf.Toelangan staat in het Delta-gebied, zo ook de fabrieken Sf.Tjandi Sf.Krembung .. en nog meer fabrieken zoals Sf.Krian, Watutulis, Gempolkerep en bijna alle fabrieken in het Delta-gebied waren wel wat grote fabrieken! Kijk, bijna in elke residentie in Oost-Java stonden zo'n 2 à 3 suikerfabrieken en dan praten we nog niet over heel Java, toen!En al deze suiker-ondernemingen zijn aangesloten bij groeperingen van suikerfabriek verenigingen zoals: TVK (Tiedeman van Kerchem) .. Cooi en Coster ... HVA (Handels Vereniging Amsterdam) ...O Dji Han en wel nog meer van die grote handels verenigingen.

 

Inderdaad de naam Mulder kom me wel zeker bekend voor, maar ik was misschien te jong om daar serieus over na te denken, al die namen, begrijp je?                                                Ik hoop je (jullie) zo goed mogelijk te hebben ingelicht over "ons suiker leven" toen in Java, met name ...Oost-Java.

 

groetjes .. Ed Brodie 

Beste lezers ...   Sorry, m'n

Beste lezers ...

 

Sorry, m'n excuses ... in het verhaal hierboven, schreef ik de naam "O Dji Han" en dat was niet goed ... het moest zijn "Oei Tiong Ham" ... nogmaals m'n excuses!

 

grtjs en tot een andere keer ... Ed Brodie

 

Al zoekende naar hotels in

Al zoekende naar hotels in Surabay kom ik op jullie site.
Wij zijn oo zoek naar de suikerronderneming waar onze opa gewerkt moet hebben.
Zijn naam Jacob Mulder de onderneming zou Gondon Lagi geheten hebben in de buurt van Malang(?)
Hij was met een Javaanse vrouw, maar niet getrouwd en had drie kinderen.
De oudste dochter Martha ( onze moeder)) 23-11-1919, getrouwd in 1946 Surabaya met Rudy van Middelkoop. Woonde in de Boudstraat,
Tweede dochter Dina 1921, getrouwd in 1948 met de handschoen,met Jan Touw, woonde op Sumatra ( rubber onderneming)
Nummer drie een zoon, Nico 1923?
Wie heeft onze opa gekend of over hem gehoord. Het spoor naar hem loopt voor ons dood.
Of weet iemand iets over de andere kinderen.
Hopen op een tip.
Fam. Van Middelkoop

De suikerfabriek die je

De suikerfabriek die je bedoelde heet dus: SF. Gondang Legi ...

Inderdaad staat het in de residentie Malang ... maar mochten jullie inderdaad daar naar toe

gaan, dan kun je het meestal daar ter plaatse aan die mensen vragen! Vaak weten de oudere mensen juist die Hollandse namen nog .. je kunt altijd proberen en vragen, toch?

Veel succes, en blijft het vragen en geeft de moed niet op ...wedden dat ze het wel weten!

 

grtjs en succes ..

Ed Brodie

 

Hallo Ed, Ik ben met mijn

Hallo Ed,

Ik ben met mijn huidige vrouw Nanda-Schols (was werkzaam bij FME Zoetermeer nog in 2002 naar mijn roots gaan zoeken (geboren 1940 te Surabaia met Marine haven). Mijn stiefvader was van 1950-1955 werkzaam op suikerfabriek Krian! Deze was in 1997 gesloten maar alle huizen en tennisbaan stonden er nog gelijk een spookstad. Het vakantiehuis van de fabriek op Tretes was nog geheel in zeer goede staat! Groetjes van Harry en Nanda Alstede-Schols!

 

  Het vakantie huis in Tretes

 

Het vakantie huis in Tretes van SF Krian /Kooi en Koster daar waren wij ook vaak geweest tijdens de weekends toen mijn pa nog HTO van SF  Krian was ( 1962-1965 )

Wij noemen deze vakantie huis De Fiere Fluiters. Het is gelegen boven Bad Hotel Tretes 

Voordien toen mijn pa nog voor Tvk werkte ( SF Kremboong , SF Toelangan ) gingen wij ook met vakantie naar Rozenhof van Tvk 

Tvk had ook een andere vakantie huis Montana  en een soort Hotel genaamd De uitkijk die  een eigen  Tennis baan en Zwembad heeft

Soms werden daar  ook tenins wedstrijden gehouden  tussen de TvK suiker fabrieken.

Hi Ed, als ik mee niet vergist  ging tante Ietje met Liem HokTong in een mix double tegen SF Kebon Agung op deze tennis baan. Is het zo Ed ?

Amato

Jos

Hallo! Ik hoop zo dat u mij

Hallo!
Ik hoop zo dat u mij verder kunt helpen!
Ik ben op zoek naar meer gegevens over Gerard Ravenswaaij en zijn gezin.
Hij is getrouwd geweest met een Belgische, mijn grootmoeder Germaine. Zij kregen 1922 en 1923 een zoon en een dochter, José en Liliane.
Eerder had hij twee zoons met een Indonesische vrouw, Chris en Ruud, die door hem erkend waren.
Zij woonden in Soerabaja en hij was suiker ingenieur. Maar waar?!
Hij moet rond 1933 overleden zijn.
Alle hulp is welkom!

Vr gr Monique Kotterer

Nieuwe reactie inzenden

Door gebruik van dit formulier accepteert u Mollom's privacybeleid.